Een brief van een gerechtsdeurwaarder die eist dat je een schuld vereffent kan intimiderend zijn. Betaal niet overhaast, het is je volste recht om duidelijk te vragen waarover het gaat. Laat je niet onnodig onder druk zetten.

De bedragen in deze afbeelding zijn verouderd en te laag. 

Het is belangrijk om steeds te reageren op briefwisseling. Met bijkomende kosten kunnen schulden snel heel hoog oplopen. Bekijk hiervoor de afbeelding “Hoe ver staat mijn factuur/schuld?

Opgelet! De kosten in het groen kunnen enkel aangerekend worden indien zij in het contract zijn opgenomen. (zie ook ‘Controle van de afrekening van de gerechtsdeurwaarder’

 Binnen de dienst schuldbemiddeling wordt er steeds ingezet op de tandem tussen hulpverlener en jurist.
Vraag advies!

 

In dit verklarend schema van Helder Recht krijg je een mooie samenvatting over de invordering van een schuld.

Als hulpverlener is het belangrijk om te weten of het over een minnelijke of een gerechtelijke invordering gaat, omdat het bepaald welke stappen je kan ondernemen.

Schuldeisers proberen altijd eerst zelf de schuldenaar tot betaling aan te zetten vooraleer ze naar de rechtbank stappen, dit is een minnelijke invordering.

 

Hiervoor kan een schuldeiser een advocaat, deurwaarder of incassobureau inschakelen.
Deze moet de wet minnelijke invordering van 20 december 2002 naleven. Deze wet verbiedt een aantal zaken zoals:

  • Zich uitgeven voor een gerechtelijke instantie (bv. gebruik maken van juridische symbolen in briefhoofding zoals de weegschaal van vrouwe justitia);
  • Onjuiste bedreigingen uiten zoals het dreigen met beslaglegging zonder uitvoerbare titel of met een tenlastelegging van kosten wanneer er nog geen vonnis is;

Een uitvoerbare titel is een juridische akte die officieel een bepaald recht vaststelt. Dat kan zijn: een vonnis van de rechtbank, een notariële akte of een dwangbevel van Federale Overheidsdiensten. In de akte is de schuld duidelijk bepaald. Een gerechtsdeurwaarder kan met een uitvoerbare titel gedwongen beslag leggen.

Beslaglegging is een dwangmaatregel bij een gerechtelijke invordering. Concreet betekent dit dat een deel van je inkomen direct naar je schuldeiser gaat of dat je spullen of je woning verkocht kunnen worden om met de opbrengst je schuldeiser te betalen.

  • De schuldenaar blijven aanschrijven als die de schuld (gemotiveerd) heeft betwist;
  • Inlichtingen vragen of vragen om te betalen aan andere personen dan de schuldenaar (bv. partner, familielid, buren, werkgever);
  • Pogingen tot inning in aanwezigheid van een derde;
  • Het doen tekenen van een schuldbekentenis;
  • Telefonische oproepen en huisbezoeken tussen 22uur en 8 uur.

Het is belangrijk om te herhalen dat de schuldeiser tijdens de minnelijke invordering nog niet over een uitvoerbare titel beschikt (een vonnis, dwangbevel, notariële akte). Zo’n titel is nodig om gedwongen te kunnen invorderen en beslag te kunnen leggen. De schuldeiser kan dan een gerechtelijke procedure starten.
Opgelet: sommige diensten van de overheid (FOD Financiën, gemeente, …) kunnen zelf een dwangbevel maken voor ‘onbetwiste schulden’. Een dwangbevel heeft de waarde van een vonnis. Zij moeten niet langs een rechter passeren, maar kunnen zelf een titel creëren en gerechtelijk invorderen.

De aanmaningsbrief.

De aanmaning of ingebrekestelling is de brief van de schuldeiser om aan te manen tot betaling. Een advocaat, gerechtsdeurwaarder of incassobureau kan een aanmaning sturen in naam van de schuldeiser. Deze moet volgende informatie bevatten:

  • alle gegevens van de schuldvordering (facturen waaruit de schuld blijkt);
  • alle gegevens ter identificatie en contactmogelijkheid van de oorspronkelijke schuldeiser;
  • gegevens ter identificatie van de invorderaar (= advocaat, gerechtsdeurwaarder of incassobureau);
  • duidelijke beschrijving van de verplichting die de schuld heeft doen ontstaan (vb contract, factuur en betalingstermijn);
  • duidelijke beschrijving en verantwoording van de bedragen die worden geëist met inbegrip van schadevergoeding en nalatigheidsinteresten;
  • termijn van betaling zonder verdere maatregelen (deze moet minstens 15 dagen bedragen);
  • een afzonderlijke alinea bevatten, in het vet gedrukt en in een ander lettertype: “Deze brief betreft een minnelijke invordering en geen gerechtelijke invordering (dagvaarding voor de rechtbank of beslag)”.
    Wanneer de aanmaningsbrief of ingebrekestelling voor een minnelijke invordering (dus geen vonnis door de rechter) door een aangestelde van de schuldeiser (gerechtsdeurwaarder/advocaat/incassobureau) gestuurd wordt moet deze brief een afzonderlijke alinea bevatten, in het vet gedrukt en in een ander lettertype: “Deze brief betreft een minnelijke invordering en geen gerechtelijke invordering (dagvaarding voor de rechtbank of beslag)”. Dit moet duidelijk maken aan de ontvanger van de brief dat de invordering nog in de minnelijke fase zit en niet in de gerechtelijke fase.

Schulden betwisten

Wanneer schulden geheel of gedeeltelijk betwist worden is het heel belangrijk om een aangetekende brief of e-mail te sturen naar de schuldeiser en de derde instantie (invorderaar) waarin u de vermeende schuld duidelijk en gemotiveerd betwist. De wet verbiedt namelijk “het belagen van de consument, wanneer deze uitdrukkelijk en gemotiveerd zijn schuld heeft betwist”.

Meer informatie en voorbeeldbrieven vind je op de website van FOD economie.

Als aanmaningen zonder gevolg blijven kan een schuldeiser een een zaak voor een rechtbank brengen.De meest gebruikelijke manier is de dagvaarding. Het kan soms ook via een verzoekschrift.

De dagvaarding is een akte betekend door een gerechtsdeurwaarder om te verschijnen voor de rechtbank. Zij gaat uit van de schuldeisers of de procureur (bij strafzaken). Dagvaarding is de algemene regel van de rechtsingang en geeft de redenen van de vordering weer. Bij de dagvaarding moet het rolrecht en de deurwaarder betaald worden.

Het verzoekschrift wordt door de partij afgegeven op de griffie van de rechtbank waarna de griffier de partijen oproept (gerechtsbrief). Deze rechtsingang wordt slechts in bepaalde gevallen toegelaten of wenselijk geacht. Het is de goedkoopste manier van rechtsingang.

Vonnis. De rechter neemt een beslissing met een vonnis bij verstek (de beschuldigde was niet aanwezig) of een vonnis op tegenspraak (de beschuldigde was aanwezig en heeft zich kunnen verdedigen)

De betekening is de officiële overhandiging van een vonnis door de deurwaarder.
Na de betekening begint de beroepstermijn te lopen (1 maand). Pas na deze maand is het vonnis ‘definitief’. Het is belangrijk om zo vlug mogelijk contact op te nemen met de gerechtsdeurwaarder om een betalingsplan af te spreken.

Zodra een vonnis werd betekend, is er een uitvoerbare titel. Dit noemt men ook een “grosse”, “uitgifte” of “uitvoerbaar afschrift”
Dit ziet er normaal zo uit:

  • op de eerste pagina het “opschrift” (stempel van de koning): “Wij, Albert II, Koning der Belgen, aan allen die zijn en hierna wezen zullen doen te weten:”
  • (dan de tekst van het vonnis zelf)
  • achteraan het “formulier van tenuitvoerlegging” (tekst ‘lasten en bevelen dat alle …’)

Met een uitvoerbare titel kan een schuldeiser de schuld via beslag komen opeisen. Dit is dan de gerechtelijke invordering.
Let op: sommige diensten van de overheid kunnen zelf een uitvoerbare titel maken zonder langs de rechter te moeten passeren. Dit is mogelijk voor ‘onbetwiste schulden’. Dit heet dan een dwangbevel (van bv. FOD Financiën of een gemeente/OCMW).

Bevel tot betaling. De eerste fase van de echte gerechtelijke invordering is een bevel tot betalen, dit wordt ook betekend door de gerechtsdeurwaarder. Na dit bevel heeft de schuldenaar 24 uur om de schuld volledig te betalen. Hij moet onmiddellijk contact opnemen met de gerechtsdeurwaarder voor afspraken en/of een afbetaalplan.
LET OP: Het bevel tot betalen kan samen met het vonnis worden betekend (dit gebeurt vaak), mits daarna natuurlijk een termijn van 1 maand en 24 uur wordt gerespecteerd tussen de betekening en de effectieve tenuitvoerlegging.

 

Beslag

Beslag op goederen.
Bij beslag op roerende goederen kan de schuldeiser beslag laten leggen op meubels, een auto, een TV, enz. …
De schuldenaar mag over de in beslag genomen goederen niet meer beschikken. (= verkopen, weggeven, …) Dit is strafbaar.

Bij een uitvoerend beslag kan de inboedel effectief worden verkocht en met de opbrengst van die verkoop kan dan de schuldeiser betaald worden.

De schuldenaar kan wel proberen een openbare verkoop te vermijden en een verkoop in der minne te houden. Hij moet hiertoe een voorstel tot minnelijke aankoop doen aan de gerechtsdeurwaarder en het akkoord moet bekomen worden van de schuldeisers.

Wat mag de gerechtsdeurwaarder niet meenemen?
Zaken die je nodig hebt om normaal te kunnen leven mag de deurwaarder niet in beslag nemen.

    • eten en brandstof voor het hele gezin voor 1 maand;
    • bedden en beddengoed van je gezin;
    • kleding en linnengoed en de kast waarin je dit opbergt;
    • wasmachine en het strijkijzer (wel de strijkplank);
    • tafels en stoelen voor de maaltijd (obv gezinsleden);
    • vaatwerk (servies), huishoudgerei en de kast waar dit in zit;
    • koelkast en kookvuur;
    • voorwerpen van mindervalide gezinsleden;
    • spullen van de kinderen;
    • huisdieren;
    • producten voor persoonlijke hygiëne en voor het onderhoud van je huis;
    • gereedschap voor het onderhoud van de tuin;
    • studieboeken van het hele gezinnen;
    • goederen die je nodig hebt voor je beroep, tot waarde van 2500 euro;
    • voorwerpen die dienen voor het uitoefenen van de godsdienst;
    • een koe, 12 schapen of geiten, een varken, 24 dieren van de hoenderhof, met stro en eten voor 1 maand.

Lees meer info op:
Eerste hulp bij schulden
Steunpunt schuldbemiddeling Brussels Hoofdstedelijk gewest

Beslag op inkomen betekent dat een deel van je loon of je uitkering ingehouden wordt om je schuldeiser mee te betalen. Het is een dwangmaatregel bij een gerechtelijke invordering van schulden. Beslag op inkomen wordt ‘derdenbeslag‘ genoemd. Naast de schuldenaar en de schuldeiser is er hier nog een derde partij in het spel: de werkgever of een uitkeringsinstelling, die een deel van je loon of van je uitkering zal doorstorten aan je schuldeiser.
Hoeveel er van je inkomen naar de afbetaling van je schulden gaat, wordt bepaald door de beslaggrenzen.
Lees meer over de beslaggrenzen op de website van werk.belgië of Het steunpunt schuldbemiddelling van het Brussels Hoofdstedelijk gewest.

Wat kan je doen als hulpverlener?

We moeten in onze dagelijkse praktijk altijd nagaan of vorderingen van schuldeisers terecht zijn.
We onderzoeken de gegrondheid van de schuld.

Checklist na te gaan bij elke schuld (schakel hiervoor een jurist of schuldbemiddelaar in!)

  1. Over welke soort schuld gaat het? Welke relatie?
    Opletten met consumentenkredieten! Een consumentenkrediet is een lening die de consument de mogelijkheid biedt om een uitgave te financieren waarvoor hij geen geld heeft. Deze lening is geschikt voor de aankoop van consumptiegoederen en diensten.Er bestaan verschillende types consumentenkrediet. De bekendste formule is de lening op afbetaling. Ook het gebruik van een kredietkaart en in het rood gaan op je zichtrekening zijn vaak gebruikte formules voor consumentenkrediet. Consumentenkredieten zijn onderworpen aan specifieke wetgeving.
    Zodra er een schuld is bij een consumentenkrediet mag dit enkel behandeld worden door een erkende dienst voor schuldbemiddeling (CAW / OCMW).
  2. Is er een contract? Of 2 of 3, ..?
  3. Wat staat er in het contract? Wat zijn de algemene voorwaarden?
  4. Wat is er gebeurd? Welke facturen zijn er? Welke stappen zijn er ondernomen zowel door de schuldeiser als de schuldenaar?
  5. Verjaring: Er moet nagegaan worden of er reeds afbetalingen gedaan zijn; Er moet worden nagegaan of er een schuldbekentenis ondertekend is (opletten, als dit ondertekend werd kan de schuld meestal niet meer betwist worden);
  6. Welke rechten heeft de consument? Voldoet het contract aan de wetgeving?
    – wat is de vorm van het contact?
    – infoplicht voldaan?
    – algemene voorwaarden tegenstelbaar?
    – oneerlijke handelspraktijk?
    – afgedwongen aankoop?
    – onduidelijke clausules?
    – onrechtmatige bedingen?
    – onrechtmatige schadebedingen?
  7. Wat wil de cliënt?
  8. Wat zal je aanpak zijn? Welke tactiek ga je volgen?

Je moet dus alle stukken opvragen bij de schuldeiser. ( Zie verder tab voorbeeldbrieven)
Belangrijk hierbij is de achterliggende visie bij het gebruik van deze brieven. De brieven die je stuurt moet je ook kunnen opvolgen!
Vraag je af hoe je de onderhandeling wil aanpakken.
Hierbij verwijzen we opnieuw naar de tandem tussen hulpverlener en jurist binnen de schuldbemiddeling!

Indien schuldeisers niet antwoorden op vragen of afbetalingsvoorstellen, kan je een aangetekend schrijven sturen waarin je aandringt op een antwoord binnen de x-aantal dagen.

Verjaringstermijnen beginnen te lopen vanaf het ogenblik dat de vordering opeisbaar is geworden, bv. vanaf de vervaldag van een factuur. Verjaring kan gestuit (= een nieuwe verjaringstermijn begint te lopen) of geschorst worden .
De verjaring wordt gestuit door:

  • als schuldenaar een schulderkenning te ondertekenen;
  • als schuldenaar een afbetalingsvoorstel te doen (dat is onrechtstreeks ook een schulderkenning);
  • als schuldenaar een deel van de schuld te betalen;
  • als schuldeiser via een gerechtsdeurwaarder de schuldenaar te dagvaarden;
  • als schuldeiser via een gerechtsdeurwaarder een bevel tot betalen te sturen;
  • als schuldeiser, via een gerechtsdeurwaarder, beslag te leggen.

De termijn begint opnieuw van 0 te lopen.

Meer info over verjaring en voorbeeldbrieven vind je op de website van FOD economie.

Bij (gegronde) betwisting van de schuld is het heel belangrijk om dit schriftelijk te melden aan de schuldeiser. Hopelijk kan je toch nog tot een akkoord komen. Schuldeisers hebben er ook belang bij de zaak in der minne te regelen.
De laatste jaren dragen een aantal schuldeisers hun vorderingen sneller over aan een gespecialiseerde firma of laten de gerechtsdeurwaarder de keuze om te dagvaarden. Veel wordt automatisch geregeld en alle betwistingen/contacten worden niet altijd inhoudelijk opgevolgd.

Belangrijk! kosten na een vonnis (gerechtelijke procedure) kunnen niet betwist worden.

Minnelijke regeling

De minnelijke invordering van schulden van de consument: Hoe controleer je de afrekening van een deurwaarder? (pdf,2015; steunpunt schuldbemiddeling Brussels Hoofdstedelijk gewest)

Het is (in geval van niet-naleving van de contractuele verbintenissen) verboden om aan de consument enige vergoeding te vragen anders dan de overeengekomen bedragen in de onderliggende overeenkomst. Kosten zoals bv. schadebeding, strafbeding, administratieve kosten… mogen enkel aangerekend worden als dit overeengekomen is in het contract of algemene voorwaarden van de schuldeiser.
In minnelijke fase mag de invorderaar (gerechtsdeurwaarder/advocaat/incassobureau) geen kosten aanrekenen voor zijn tussenkomst of voor zijn kosten. Zo kunnen aanmaningsbrieven, opzoekingskosten, inningsrechten e.d. niet worden ingevorderd indien dit niet uitdrukkelijk is opgenomen in het contract. Het is dus van belang om steeds na te gaan welk contract er is en welke algemene voorwaarden zijn opgenomen.

 

Gerechtelijke procedure

De afrekening van de gerechtsdeurwaarder moet nagekeken worden zowel qua aangerekende kosten als intresten. In geval van een vonnis lopen er ook gerechtelijke intresten. Aan de gerechtsdeurwaarder kan je het vonnis opvragen.
De tarieven die gerechtsdeurwaarders extra mogen aanrekenen (o.a. inningsrecht en kwijtingsrecht) worden bepaald bij K.B. De tarieven worden regelmatig herzien. De kwijtingsrechten zijn afhankelijk van maandelijks aflossingsbedrag.

Inningsrechten zijn kosten die de gerechtsdeurwaarder mag aanrekenen.
De inningsrechten zijn bepaald in art. 8 van het KB van 30 november 1976 en worden jaarlijks geïndexeerd. Via de website van gerechtsdeurwaarders.be kan je de correcte tarieven terugvinden.

Basis = het niet-geïndexeerd bedrag vermeld in het KB.
Recht = het bedrag dat van toepassing is in het gegegen jaar. Op het recht moet nog 21% btw worden gerekend.

Inningsrecht = 1 % van de hoofdsom en interesten met als min. €15,33 en als max. €152,06 (in 2021)
Kwijtingsrechten (op elke afbetaling) zie verder bij ‘Een afbetalingsplan onderhandelen’.

Met een goed voorstel tot afbetalen kan je heel wat bereiken! De schuldeiser en de gerechtsdeurwaarder vinden het al heel belangrijk dat iemand hen contacteert, bezig is met het dossier en tracht een oplossing te bekomen. Blijf vooral in contact als er wijzigingen zijn in de situatie en communiceer.

Voor de onderhandeling van een afbetalingsplan in de gerechtelijke procedure zijn de kwijtingsrechten (= inningsrecht op afkorting) belangrijk om rekening mee te houden.
Deze worden bepaald per schijf.

 

 

 

 

 

 

Inningsrechten zijn kosten die de gerechtsdeurwaarder mag aanrekenen.
De inningsrechten zijn bepaald in art. 8 van het KB van 30 november 1976 en worden jaarlijks geïndexeerd. Via de website van gerechtsdeurwaarders.be kan je de correcte tarieven terugvinden.

Basis = het niet-geïndexeerd bedrag vermeld in het KB.
Recht = het bedrag dat van toepassing is in dat jaar. Op het recht moet nog 21% btw worden gerekend.

Hier kan je enkele voorbeeldbrieven vinden die je kan gebruiken in je contact met schuldeisers.

Belangrijk hierbij is de achterliggende visie bij het gebruik van deze brieven. De brieven die je stuurt moet je ook kunnen opvolgen!
Vraag je af hoe je de onderhandeling wil aanpakken.
Hierbij verwijzen we opnieuw naar de tandem tussen hulpverlener en jurist binnen de schuldbemiddeling!

Voorbeeldbrief 1 – opstart schuldbemiddeling (bron:OCMW Heist-op-den-Berg)
voorbeeldbrief 2 – opstart schuldbemiddeling. voor verkopen op afstand, contract buiten verkoopsruimte (bron: OCMW Heist-op-den-Berg)
voorbeeldbrief 3 – onvermogend (de cliënt heeft geen ruimte om af te betalen) (bron: OCMW Olen)


Nuttige websites


Hulpmiddelen

Eerste hulp bij schulden. Wat kan een schuldeiser doen?

Help een brief van de deurwaarder. Wat mag de deurwaarder doen?

Brochure gerechtsdeurwaarder (FOD Justitie)

www.gerechtsdeurwaarders.be

Ombudsman gerechtsdeurwaarder

Steunpunt voor de diensten schuldbemiddeling van het Brussels Hoofdstedelijk gewest.

website FOD economie

De minnelijke invordering van schulden van de consument: Hoe controleer je de afrekening van een deurwaarder? pdf.document

Handboek schuldbemiddeling (SAM vzw). Elke erkende dienst voor schuldbemiddeling heeft een exemplaar ter beschikking.

Ben je een budget- en schuldhulpverlener uit een van de 321 erkende instellingen voor schuldbemiddeling? Dan kan je terecht bij de helpdesk van SAM vzw.
Mail je vraag, aangevuld met documenten om de concrete case te kunnen analyseren, naar helpdesk.schuldbemiddelaars@samvzw.be. Onze stafmedewerkers staven hun adviezen waar mogelijk met wetteksten, rechtspraak en rechtsleer.

 

(Taal)fout ontdekt of een aanvulling voor deze pagina? Laat het ons weten via bizkempen@cawdekempen.be