BIZ Kempen zet sterk in op  het thema ‘collectieve schuldenregeling’. In 2016 kwam het samenwerkingsprotocol collectieve schuldenregeling tot stand. Dit zijn afspraken met advocaat-schuldbemiddelaars in de Kempen. We organiseren op regelmatige tijdstippen info-momenten, vormingen en opleidingen. Daarnaast zijn we sinds 2020 gestart met casusbesprekingen waarbij hulpverleners casussen en/of vragen kunnen voorleggen aan advocaat-schuldbemiddelaars. Samen zoeken we naar een oplossing of de best mogelijke aanpak van een  situatie.

BIZ Kempen bundelt, in samenwerking met AVAS (Antwerpse vereniging van advocaat-schuldbemiddelaars), informatie, praktische tips en voorbeeldbrieven zodat hulpverleners zich gesterkt voelen indien de cliënt in aanraking komt met een collectieve schuldenregeling.

Een open communicatie is de sleutel tot een geslaagde collectieve schuldenregeling!

Uit de casusbesprekingen collectieve schuldenregeling komt duidelijk naar voor dat een open , transparante en duidelijke communicatie dé factor is voor een geslaagde collectieve schuldenregeling. Daarnaast zorgt dit ook voor een betere samenwerking tussen hulpverlener en advocaat-schuldbemiddelaar. Dit is in het voordeel van de cliënt, vooral in complexere dossiers. Open communicatie kan veel problemen, misverstanden en herroepingen voorkomen.
Neem dus gerust contact met elkaar op, mail/bel elkaar en vraag bijvoorbeeld een driehoeksgesprek aan. Dit is een gesprek met de cliënt, advocaat-schuldbemiddelaar en de hulpverlener. Elkaar zien/horen  en op die manier de cliëntsituatie bespreken zorgt ervoor dat de hulpverlening en collectieve schuldenregeling beter op elkaar afgestemd kan worden. Als hulpverlener kan je de cliënt bijstaan, informeren en duiden wat er tijdens het gesprek gezegd en/of afgesproken wordt. (zie samenwerkingsprotocol welk mandaat je hebt als hulpverlener in een collectieve schuldenregeling). Zo wordt het gevaar om over het hoofd van de cliënt te spreken vermeden en wordt de cliënt betrokken in zijn eigen hulpverleningstraject. Dit zorgt voor een betere situatie voor de cliënt. En dat is uiteindelijk waar zowel de hulpverlener als schuldbemiddelaar naar streven.

Benieuwd naar meer informatie, tips en voorbeeldbrieven die je kan gebruiken ikv een collectieve schuldenregeling?

Lees hieronder verder!

** Opgelet! De contactgegevens en voorbeeldformulieren zijn enkel toepasbaar voor regio Kempen! **

Een collectieve schuldenregeling (ook wel foutief ‘collectieve schuldbemiddeling’ genoemd) is een gerechtelijke procedure voor mensen met structurele schuldproblemen. Deze regeling is bestemd voor schuldenaars die niet in staat zijn om hun schulden in een redelijke termijn terug te betalen. In deze gerechtelijke procedure komt men tot een afbetalingsplan dat in principe maximaal zeven jaar duurt.

Lees meer over de procedure van collectieve schuldenregeling in het praktische draaiboek voor hulpverleners , in het filmpje van BIZ ism Wikifin of kijk op www.eerstehulpbijschulden.be

Als je denkt dat een collectieve schuldenregeling een goede oplossing zou kunnen zijn voor je cliënt, is het van groot belang om je cliënt goed te informeren over deze procedure. De collectieve schuldenregeling heeft een grote impact op het leven van de cliënt.

Later hierover meer!

Een collectieve schuldenregeling start je met een verzoekschrift, gericht aan de Arbeidsrechtbank. Veel OCMW’s werken hiervoor samen met een jurist of een eigen schuldbemiddelaar. Andere OCMW’s en CAW de Kempen verwijzen hiervoor door naar een pro-deo advocaat van de juridische bijstand. Vanuit de arbeidsrechtbank Antwerpen afdeling Turnhout dienst collectieve schuldenregeling, is er een warme oproep om dit sjabloon te gebruiken voor een aanvraag collectieve schuldenregeling.

 

 

Om toegelaten te worden tot een collectieve schuldenregeling zijn er enkele voorwaarden waaraan de aanvrager moet voldoen.

  • De aanvrager moet een (natuurlijke) persoon zijn. Dit wil zeggen dat deze geen zelfstandig statuut mag hebben of niet als ondernemer ingeschreven mag staan (de aanvrager moet minstens 6 maanden geleden gestopt zijn met zijn zelfstandig statuut);
  • De aanvrager moet zijn woonplaats of verblijfplaats hebben in België;
  • De aanvrager mag geen vroegere herroeping van een collectieve schuldenregeling hebben gehad (minimaal 5 jaar geleden)
  • De aanvrager mag niet kennelijk zijn onvermogen hebben bewerkt. Dit wil zeggen dat de aanvrager eerlijk moet zijn over zijn vermogen en geen informatie mag wijzigen of achterhouden.
  • Er moet een structureel onevenwicht zijn tussen de inkomsten en uitgaven van de aanvrager.
  • De aanvrager heeft minstens één (grote) schuld. Dit kan voldoende zijn om toegelaten te kunnen worden tot een collectieve schuldenregeling. Er hoeven geen meerdere schuldeisers te zijn om te worden toegelaten tot een collectieve schuldenregeling.
Belangrijk   Er wordt bij de aanvraag gekeken over welke (on)roerende goederen de aanvrager beschikt, maar men gaat niet zomaar over tot een openbare verkoop om de schulden (sneller) te kunnen afbetalen. Zo kan de arbeidsrechtbank bijvoorbeeld de eigen woning van de aanvrager behouden omdat dit meer voordelen/zekerheid geeft dan iets te huren. De hulpverlener kan en mag dit ook zeker motiveren bij de aanvraag! Collectieve schuldenregeling is niet enkel om te saneren maar ook om terug een financieel evenwicht te bekomen naar de toekomst toe.

De arbeidsrechtbank van Antwerpen afdeling Turnhout bekijkt de aanvraag. Na goedkeuring wordt er een schuldbemiddelaar aangeduid. Dit is meestal een advocaat-schuldbemiddelaar maar kan ook een jurist/schuldbemiddelaar zijn waarmee OCMW’s/CAW samenwerken. Je kan als hulpverlener/cliënt een voorkeur opgeven in het verzoekschrift. Motiveer waarom er een bepaalde voorkeur is.

Let op   De arbeidsrechter hoeft hier geen rekening mee te houden.

Indien een cliënt bij een hulpverlener een vraag stelt over de collectieve schuldenregeling, neemt de hulpverlener, in samenspraak met de cliënt, best contact op met de schuldbemiddelaar. Zo kan er samen bekeken worden hoe de cliënt maximaal ondersteund kan worden.

Soms kan een antwoord op zich laten wachten, je kan na bijvoorbeeld 10 werkdagen een eerste herinnering sturen. Als je hierop nog géén antwoord krijgt, kun je nog een herinnering sturen met een verwijzing naar het samenwerkingsprotocol. Indien er echt geen reactie komt van de schuldbemiddelaar kun je een aangetekende zending sturen naar de Arbeidsrechtbank van Antwerpen afdeling Turnhout.

Schuldbemiddelaars merken dat hulpverleners de vraag van cliënten vaak / regelmatig / soms overnemen zonder motivatie van de vraag.

Hulpverleners kunnen naast de vraag van de cliënt ook best een eigen interpretatie/inschatting meegeven. Motiveer waarom de vraag noodzakelijk is voor de cliënt. Schuldbemiddelaars houden hier rekening mee. Zeker in dringende zaken is dit belangrijk! Schuldbemiddelaars selecteren vaak op dringendheid, wat voor hen niet dringend kan lijken, kan door motivering wel als dringend aanvaard worden om bijvoorbeeld extra leefgeld te voorzien.

Voorbeeld: brommer van cliënt is stuk, reparatie kost xxx euro. Als hulpverlener zou je de reparatie kunnen motiveren. Cliënt woont op xx aantal km’s van zijn werk en is te ver om dit te voet, met openbaar vervoer of met de fiets te doen. Of dat de cliënt in een ploegensysteem werkt waardoor het openbaar vervoer al geen optie is.

Cliënten hebben recht op een jaarlijks inkomsten / uitgaven overzicht in de vorm van hun rekeninguittreksels en het jaarverslag dat de schuldbemiddelaar opstelt voor de arbeidsrechtbank. Zo krijgt de cliënt een overzicht wat er uiteindelijk met hun geld is gebeurd, hoeveel inkomen ze hebben gehad, hoeveel er is afbetaald en hoeveel er nog afbetaald dient te worden. Zo kan de cliënt zijn schuldsaldo zien verminderen, wat voor een positief effect kan zorgen bij de cliënt.

Mocht de cliënt z’n overzicht niet hebben gekregen, kan de cliënt dit opvragen bij de schuldbemiddelaar. Indien de cliënt dit zelf niet wil opvragen, mag je als hulpverlener dit opvragen als je de toestemming hebt gekregen van de cliënt om dit te doen. Hier vind je een voorbeeldbrief dat ondertekend dient te worden als de cliënt zijn toestemming geeft om informatie met de schuldbemiddelaar te mogen uitwisselen.

Is de inhoud van het jaarverslag niet duidelijk, of zijn er bijkomende vragen? Neem dan zeker contact op met de schuldbemiddelaar. Je kan ook een bespreking aanvragen met de schuldbemiddelaar, eventueel samen met je cliënt. Een schuldbemiddelaar dient hierop in te gaan. Mocht dit niet het geval zijn, kan je dit melden aan de arbeidsrechtbank om een bemiddelingsgesprek aan te vragen.

Er bestaan geen richtlijnen voor het bepalen van leefgeld in de collectieve schuldenregeling.

Wél dient de cliënt op een menswaardige manier te kunnen leven, maar wat juist die ‘menswaardig’ inhoudt, is vrij voor interpretatie.

Ook hier is maatwerk noodzakelijk en dat kan alleen mits een goede communicatie over de uitgaven en bijzondere kosten van ieder huishouden. Als hulpverlener ben je hier in de bevoorrechte positie om naast een financieel, ook een sociaal onderzoek te doen zodat er een volledig beeld is van de cliëntsituatie. Als hulpverlener kan je bepaalde uitgaven of inkomsten rechtvaardigen en motiveren afhankelijk van de situatie van de cliënt. Daarnaast kan het OCMW/CAW onderzoeken of alle rechten van de cliënt uitgeput zijn. Dit behoort niet tot de taak van een schuldbemiddelaar. Daarom is een samenwerking tussen het OCMW/CAW en de schuldbemiddelaar van belang in het voordeel van de cliënt.

TIP: In het handboek voor schuldbemiddeling vind je een lijst terug (model 19) waarbij alle mogelijke boedeluitgaven staan opgesomd. Vraag zeker eens aan jouw diensthoofd of er een exemplaar beschikbaar is op jullie dienst.

Belangrijk: De referentiebudgetten van CEBUD, centrum budgetadvies en onderzoek aan de Thomas More hogeschool,

CEBUD doet al enkele jaren onderzoek naar ‘referentiebudgetten’. Dit zijn de minimale budgetten die verschillende gezinstypes nodig hebben om menswaardig te kunnen leven. Sommige OCMW’s werken al met hun tool om te bekijken of cliënten in hun situatie nog menswaardig kunnen leven. Je vindt hierover meer informatie op: https://www.cebud.be/referentiebudgetten

Indien het inkomen zodanig laag is of de cliënt over te weinig financiële vaardigheden beschikt, zou de schuldbemiddelaar de cliënt moeten doorverwijzen naar het OCMW. Zo kan de cliënt de vraag stellen naar bijkomende financiële hulp. Schuldbemiddelaars doen geen sociaal onderzoek waardoor de rechten van de cliënt mogelijks ook niet volledig benut worden. Door een samenwerking met een hulpverlener wordt de cliënt gesterkt in zijn rechten en wordt er gewerkt aan terug financiële redzaamheid. Indien de cliënt de vraag stelt tot bijkomende (financiële hulp) via het OCMW, is deze verplicht om binnen de 30 dagen een antwoord te geven. Indien niet akkoord (bv geen toekenning van steun) kan er nog in beroep gegaan worden tegen deze beslissing.

Daarnaast is het belangrijk, indien de cliënt doorverwezen is door de schuldbemiddelaar, om contact op te nemen zodat er samen bekeken kan worden wat er voor de cliënt nog mogelijk is.

 

Oplijsting voorbeeldbrieven

  • Sjabloon voor aanvraag collectieve schuldenregeling
  • Voorbeeldbrief eerste herinnering 
  • Voorbeeldbrief tweede herinnering met verwijzing samenwerkingsprotocol
  • Voorbeeldbrief aangetekende zending Arbeidsrechtsbank Turnhout indien er geen communicatie mogelijk is met de schuldbemiddelaar.
  •  Voorbeeldbrief toestemming cliënt voor opvragen gegevens bij schuldbemiddelaar